Białko

Białko - czyli wszystko co powinieneś wiedzieć na jego temat  !

Należy do najważniejszego składnika człowieka i nie istnieje życie bez białka ( a mawiają, że bez wody nie istnieje życie ), wszystkie białka zbudowane są z aminokwasów.


Aminokwasy - są częściami składowymi białek, w ich skład wchodzą atomy tlenu, siarki, węgla, azotu i wodoru. W organiźmie człowieka można wyróżnić 18 rodzajów aminokwasów, różnią się one długościami łańcuchów peptydowych. Najbardziej wyróżniające się aminokwasy to walina, leucyna, izoleucyna a najważniejsze dla nas kulturystów w tych aminokwasach jest to, że swoje działanie kataboliczne ( rozkładanie się ) nie zostaje przeprowadzane w wątrobie tylko tkankach mięśniowych co powoduje 100%- towe trafianie do celu.


Rola białka w organiźmie:
Białka stanowią zasadniczy element budowy wszystkich tkanek ustroju człowieka i wielu czynnych biologicznie związków, jak enzymy i hormony. W tej postaci białka regulują procesy przemiany materii i wiele funkcji ustroju, zapewniając jego prawidłowy stan oraz przystosowanie się do zmian środowiska. Białkami są również przeciwciała i inne elementy układu odpornościowego ustroju, odpowiedzialne za jego obronę przed działaniem drobnoustrojów i wirusów oraz innych zewnętrznych czynników. Białka biorą również udział w utrzymaniu bilansu wodnego, regulując zawartość płynów w układzie krążenia oraz w przestrzeniach wewnątrz- i pozakomórkowych. Jeszcze inną funkcją białek jest rola transportowa; będąc związane z błonami komórkowymi, gdzie działają na zasadzie "pompy", lub znajdując się we wnętrzu komórek białka przenoszą różne substancje przez błony komórkowe - z jednego do drugiego krańca komórki. Białka obecne w płynach ustrojowych transportują substancje odżywcze oraz leki. Przykładem takiego białka jest hemoglobina przenosząca w ustroju tlen z płuc do tkanek. Odpowiedni dowóz białek decyduje o normalnym wzroście i rozwoju człowieka, regeneracji wydalanych lub uszkodzonych tkanek (np. regeneracji po treningu czy gojeniu ran), a zatem o zdrowiu ( i masie )  człowieka.
W ustroju białka podlegają ciągłemu rozpadowi i odnowie. Wynikiem rozpadu lub katabolizmu białek jest uwalnianie do krwi wolnych aminokwasów, które są zużytkowane częściowo do syntezy nowych białek, a częściowo po pozbawieniu atomów azotu (w wyniku procesu deaminacji) zostają wykorzystane jako źródło energii. W ciągu doby ulega rozpadowi 200-300 g białka, ale tylko 20-30 g aminokwasów zostaje wydalonych. Pozostałe aminokwasy służą resyntezie białka. Odnowa lub synteza białek w wyniku procesu anabolizmu wyrównuje straty wynikające z rozpadu poszczególnych białek. Gdy organizm jest zdrowy, istnieje równowaga między procesami katabolizmu i anabolizmu. Każde białko w ustroju posiada określony czas trwania, po którym jest rozkładane, co określa się terminem wymiany lub obrotu (turnover). Obrót białka jest u zdrowego człowieka dobrze zbilansowany. Zapobiega to nadmiernej akumulacji białka w ustroju. Przyjmowanie posiłków białkowych zwiększa obrót białka, który zmniejsza się w okresie międzyposiłkowym lub w okresie głodzenia. Stany patologiczne, jak np.: urazy, stany pooperacyjne, oparzenia, infekcje czy niewydolność wielonarządowa zwiększają rozpad białek ustrojowych, natomiast niedożywienie, unieruchomienie (np. długotrwałe leżenie w łóżku) oraz procesy starzenia zmniejszają syntezę białek. Dynamicznym wykładnikiem obrotu białka jest jego okres półtrwania, tzn. czas, w którym połowa danego białka ulegnie rozpadowi. Najdłuższy okres półtrwania mają tzw. białka strukturalne, wchodzące m.in. w skład błon komórkowych. Okres półtrwania białek regulacyjnych jest krótszy i wynosi np. dla albuminy ( mleko i białko jaja kurzego) surowicy krwi 20 dni, dla transferyny - 8 dni, dla prealbuminy - 2 dni, dla białka wiążącego retinol 10-12 godzin, a dla fibronektyny tylko 4 godziny. Białka o krótkim okresie półtrwania są wrażliwe na niedobory tego składnika w pożywieniu, a ich stężenie w surowicy krwi szybko ulega obniżeniu. Tę właściwość wykorzystuje się do oceny występowania niedożywienia białkowego. Białka zwierzęce, dzięki zawartości odpowiednich aminokwasów (np. sole glutaminianów) lub tworzeniu tzw. związków Maillarda (połączenie aminokwasów z cukrami) odgrywają w żywieniu rolę "smakowo-zapachową", mając także zdolność pobudzania łaknienia (np. substancje wyciągowe). W produktach białkowych zwykle w znacznych ilościach znajdują się witaminy z grupy B oraz niektóre składniki mineralne w postaci łatwo przyswajalnej przez ustrój człowieka. Tutaj dużą rolę gra okres półtrwania wiążący się z długością łańcuchów aminokwasów bo czym on większy tym białko jest trudniej wchłanialne a wiadomo, że wśród nas liczy się to bardzo bo czym białko ma krótszy łańcuch tym lepiej zjeść je na śniadanie czy po treningu


Jakość białek:
Jeżeli wiecie już mniej więcej o białkach i aminokwasach to trzeba niektórych uświadomić, że białka pochodzenia zwierzęcego ( mięso każdego rodzaju, jaja, przetwory mleczne ) to pełnowartościowe, najbardziej cenione białka jakie możemy dostarczać naszemu organizmowi ponieważ zawierają dużo więcej rodzajów i wiązań aminokwasów niż białka pochodzenia roślinnego ( soja itp. ), które nie zaspokoją w pełni naszemu organizmowi i nie uchronią nas przed katabolizmem tak jak białka zwierzęce dlatego nie dajmy się zwieść w dużą ilość białka pochodzenia roślinnego w ( np. kotletach sojowych ) bo to białko jest niepełnowartościowe.



Co to jest aminokwas egzogenny??
Jest to aminokwas który nie może być wytworzony przez organizm czyli musi być dostarczony do organizmu przez pożywienie, czyli mięso, ryby, mleko, sery, jaja. Wyróżniamy 9 takich aminokwasów.  Inne pożywienie takie jak nasiona, rośliny nie zawierają wszystkich aminokwasów egzogennych, dlatego w dietach wegetariańskich stosuje sie specjalne połączenia tak aby uzyskać wszystkie aminokwasy egzogenne, takimi połączeniami są np. ryż i fasola.


Co to sa aminokwasy endogenne??
Są to aminokwasy które są produkowane przez sam organizm na bazie związków pośrednich metabolizmu węglowodanów


W jakich procesach jest trawione bialko??
1. Białko zaczyna być trawione w żołądku przez endopeptydazę np. pepsyna. Pepsyna rozbija wiązania peptydowe. Działanie pepsyny jest ułatwianie przez Ph środowiska żołądkowego, które powoduje denaturacje białka. Białka są rozkładane na oligopeptydy.

2. Oligopeptydy trafiają do jelita cienkiego, gdzie trypsyna i chymotrypsyna w procesie egzopeptydazy oligopeptydy są rozkładane na dipeptydy  i tripeptydy, następnie powstałe związki są rozkładane do aminokwasów prze peptydazy w procesie dipeptydazy.


Co to jest bilans azotowy??
Bilansem azotowym nazywamy różnice miedzy azotem otrzymanym z pożywienia z białka i azotem wydalonym przez organizm, większość azotu jest wydalany przez organizm pod postacią mocznika. Dzięki dodatniemu bilansowi więcej białka zostaje przyswojona w pełni niż jego rozpadem i tworzeniem energii czyli katabolizmem. Tak wiec aby uzyskać dodatni bilans azotowy musimy zwiększyć spożycie białka. Lecz musimy pamiętać ze organizm ma ograniczoną ilość przyswajalności tego budulca, zbyt duża ilość spowoduje zbyt duże obciążenie dla wątroby i nerek.


Teraz taka ciekawostka z ostatniej chwili... Najlepszym białkiem jest białko jaja kurzego, zawiera ono
3215 mg/ g N aminokwasów egzogennych!


Nie napisałem wszędzie pochodzenia danych aminokwasów ani okresów półtrwania ale wybaczcie bo nie mogłem znaleźć w necie. Acha i poprawiajcie jakby co bo ze źródeł korzystałem w bardzo niewielkim stopniu.
autorzy: Giera, Molesta